مرد ایران زمین
ساعت ۱۱:٥٩ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٧/۱/٢٥   کلمات کلیدی:

 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
 
 

 
 
 
 
 
 
     
تنها شاگرد ایرانی اینشتین

به خاطرحضوردروطن استادخودراترک کرد

پنجم اسفند سال 1281دکتر محمود حسابی درخانواده ای متمول؛تفرشی وساکن تهران چشم به جهان گشود.پدرش معز السلطنه ازرجال حکومت وقت بود.محمود 4ساله بود که پدر به عنوان سفیرایران درشامات برگزیده شد وهمراه همسرش گوهرشاد حسابی و2پسرش عازم سفرشد.یک سال پس ازاقامت دربیروت؛معزالسلطنه تصمیم گرفت برای کسب مقامات مهمتر به ایران بازگردد؛ بنابر این به همسرش پیشنهاد کرد تا فرزندان خودرا دربیروت بگذارد تاتحصیل کنند؛اما گوهر شاد حاضر نشد ازفرزندان جدا شود وهمراه آنها دربیروت ماند. معز السلطنه پس از بازگشت به ایران با زنی به نام همدم السلطنه ازدواج کرد وبه خاطر همسر جدیدش دستور داد گوهرشاد وبچه هایش رااز سفارت بیرون کنند.ازاین پس محمود وخانواده اش روزگار سخت تری رامی گذراندند.محمود ومحمد مجبور بودند ازخانه ها نان خشک برگیرند تاخودراسیر کنند.شبهای غربت؛گوهرشاد برای فرزندان خود نی مینواخت وازاین که قادرنبود بچه های خود رابه مدرسه بفرستد؛گریه می کرد.محمود ازمادر نواختن نی رافراگرفت ودرمحضروی قرآن کریم ودیوان حافظ راحفظ کرد وبابوستان وگلستان سعدی؛ شاهنامة فردوسی؛ مثنوی مولوی ومنشات قائم مقام آشناشد.باپیگیری های حاج علی؛محمود 7ساله ومحمد 8ساله درمدرسه کشیش های فرانسوی در بیروت تحصیل خود راآغاز کردند. همزمان باشروع تحصیلات متوسطه؛ محمود حسابی؛ جنگ جهانی اول شروع شد ومدارس فرانسوی زبان بیروت؛ تعطیل شدند محمود حسلبی پس از2سال تحصیل درمنزل به کالج آمریکائی بیروت رفت ودر 17سالگی لیسانس ادبیات عرب رااخذ کرد در19سالگی لیسانس بیولوژی وپس ازآن مدرک مهندسی راه وساختمان راگرفت.نقشه کشی وراه سازی وسیله ای بودکه او میتوانست ازاین طریق به امرار معاش خانواده کمک کند.اوهمزمان بااین فعالیت اقتصادی دررشته های پزشکی؛ریاضیات وستاره شناسی ازدانشگاه آمریکا ئی بیروت فارغ التحصیل شد شرکت راه سازی فرانسوی که استاد درآن مشغول کاربود؛به پاس قدرانی اززحمات او؛وی رابرای ادامة تحصیل به فرانسه فرستادواستاد مؤفق شد ازدانشکاه برق پاریس مدرک بگیرد.سپس همزمان باتحصیل دررشتة معدن مدرسة عالی معدن پاریس؛دررآهن برقی فرانسه مشغول به کار شد.هیچیک ازاین رشته ها وکارها عطش دکتر رابرای یادگیری سیراب نکرد وسرانجام رشته فیزیک دانشگاه سورین فرانسه رابرای ادامة تحصیل انتخـاب کرد استــاد در 25 سـالگیی  دانشنامه دکترای فیزیک خودرابا ارائه رساله حساسیت سلولهای فتوالکتریک بادرجة عا لـی دریافت کرد. کسب دو نشان از بزرگترین نشانه های علــمی فرانسه؛ دستا ورد دکتر دراین زمان بود.هنگامی که دکترحسابی نظریة بی نهایت بودن ذرات راارائه کرد دانشمندان فرانسوی از درک آن عاجز ماندند و استفاده ازمحضر پروفسوراینیشتین را به استاد پیشنهاد کردند.دکتر حسابی برای بدست آوردن افتخــار شاگردی اینیشتین همراه 5نفر دیگردرآزمـونی شرکـت کردندودرمیان 5برگزیده قرار گرفت. پس ازمدتی وی مـؤفق شد در کرسی پروفسور اینیشتین دردانشگاه تدریس کند./ غروب بود؛ درحیاط دانشگاه پرینسون قدم میزدم. شن ها زیر پایم صدا می کرد یاد صدای شنهای حیاط خانة خودمان دربازارچة قوام السلطنه افتادم ازخود خجالت کشیدم دست من در سفره آمریکا ئی ها دراز است این سفره مال من نیست / به این ترتیب پروفسور حسابی تدریس در جوار اینشتین؛تحقیق درآزمایشگاه های مجهز وهمة مزایای خوددرآمریکا رارها کرد وبه ایران بازگشت درایران 6ماه بیکار بود وبالاخره با کمک یکی از اقوام مادری توانست در وزارت راه مشغول به کار شود دراولین مامؤریت 5الاغ و3 تفنگچی در اختیار اوقرار گرفت تا نقشة راه میان بوشهرو بندر لنگه را تهیه کند. دکـتر پس از بازگشت ازاین مامؤریت متوجه شد هیچ کس دروزارت راه بانقشه آشنا نیست پس به وزیر راه مراجعه کرد واز او خواست اتاقی دراختیارش قرار دهد ودرعرض 3سال 11مهندس نفشه کش تربیت کرد کم کم فکر تاسیس دانشــگاه ذهن استـاد رامشغول کرد تلاشهای وی برای راضی کردن مسئولان فرهنگی که حتی فرق میان فیزیک وشیمی رانمیدانستند؛ بی نتیجه ماند در نهایت دکتر توانست باپیگیری های فراوان؛ مجلس راواداربه تصویب قانون تاسیس دانشگاه تهران بکند. دانشکدة فنی بامعماری پروفسور حسابی در سال 1313 وسپس دانشکدةعلوم توسط دکترتاسیس شدکه استاددرمقاطعی؛ ریاست این دانشکده هاوتاواپسین روزهای عمرتدریس درگروه فیزیک را به عهده داشت. پروفسور حسابی دردولت دکتر مصدق؛ وزیرفرهنگ بود ودرهمین  زمان اولین مدرسة عشایری ایران راتاسیس کرددکتردرتمام طول عمرخود لحظه ای ازفعالیت های علمی دست نکشید. پس ازانقلاب خانة خودرادر گروی بانک گذاشت تاباپول آن بتواند درخانه؛آزمایشگاهی برای تحقیق ومطالعه دهها محقق فراهم کند هم اکنون بیش از100محقق دراین خانه که به بنیاد پروفسور حسابی تبدیل شده است به تحقیق مشغولند فعالیت در3 نسل کاری وآموزش؛7نسل استاد ودانشجوازخدمات  ارزنده پروفسور حسابی به شمار میرود استاد به 4 زبان فرانسوی؛انگلیسی؛آلمانی  وعربی مسلط بود به زبانهای سانسکریت؛ لاتین؛ یونانی؛ پهلوی؛ اوستایی؛ ترکی وایتالیایی اشراف داشت.

درزمینة تحقیق علمی 25 مقاله؛ رساله وکتاب ازاستاد به چاپ رسیده است وی درطول زندگی بادانشندان تراز اول جهان نظیر شرودینگر؛ بورن؛ فرمی؛ دیراک؛ بوهر وفلاسفه وادبایی همچون آندره ژید برتراندراسل؛ استاد مطهری؛ علامه جعفری؛ و مراوده وتبادل نظرداشته است درسال 1990 میلادی دکترحسابی ازسوی جامعه علمی جهانی به عنوان مرد اول علمی جهان برگزیده شد سال 1366

ودرکنگره 60 سال فیزیک ایران دکتر  به پدر فیزیک ایران ملقب شد. پروفسور حسابی 12شهریور 1371 در بیمارستان دانشگاه ژنـو هنگام معالجه قلبی؛ بدرود حیات گفت. یادش گرامی وراهش پـررهرو بـاد